روایت خبرگزاری ایرنا از وضعیت منابع آب استان؛
به گزارش ایرنا، استان اردبیل طی سالهای اخیر با چالشهایی همچون کاهش بارندگی، افت منابع آب زیرزمینی، افزایش نیاز بخش کشاورزی و تنش آبی در برخی مناطق روبهرو بوده است؛ با این حال، بارشهای مناسبتر در سال آبی جاری موجب بهبود نسبی وضعیت مخازن سدهای استان شده است.
طبق آخرین آمار اعلامشده از سوی شرکت آب منطقهای اردبیل، بیش از ۲۷۵ میلیون مترمکعب آب در سدهای استان ذخیره شده که حدود ۱۵ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل است.
در این میان، سدهای عمارت، سبلان، یامچی و خداآفرین از مهمترین سازههای آبی استان محسوب میشود که هر یک نقش متفاوتی در تأمین آب آشامیدنی، کشاورزی و توسعه اقتصادی مناطق مختلف دارند.
سد عمارت با ظرفیت مخزن ۱۸۲ میلیون مترمکعب بزرگترین سد مخزنی استان است و در خردادماه امسال بیش از ۸۰ میلیون مترمکعب آب در مخزن آن ذخیره شده بود؛ همچنین سد یامچی که در تأمین آب مرکز استان و اراضی کشاورزی پایاب نقش دارد، در شهریورماه به حدود ۷۸ میلیون مترمکعب ذخیره رسید.
سد سبلان نیز در تأمین آب اراضی کشاورزی مشگینشهر و منطقه رضی اهمیت ویژهای دارد و بر اساس آخرین آمار منتشرشده در ماههای گذشته، حجم ذخیره آب این سد حدود ۴۲ میلیون مترمکعب اعلام شده بود که نسبت به مدت مشابه سال قبل سه درصد افزایش دارد.
همچنین شبکه پایاب سد سبلان در دو ناحیه عمرانی شمالی و جنوبی در حال توسعه است و با تکمیل آن، بخش قابل توجهی از اراضی کشاورزی منطقه زیر پوشش آبیاری مدرن قرار خواهد گرفت.
در شمال استان نیز سد خداآفرین و شبکه آبیاری و زهکشی پایاب آن از مهمترین طرحهای زیربنایی بخش کشاورزی به شمار میرود.
تکمیل این شبکه امکان بهرهبرداری از ظرفیت منابع آب برای حدود ۳۶ هزار و ۷۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی را فراهم میکند و در حال حاضر بخش عمده عملیات اجرایی آن به پایان رسیده است.
ضرورت تغییر نگاه از تامین آب به مدیریت مصرف
کارشناسان حوزه آب معتقدند افزایش مقطعی ذخایر سدها نباید به معنای پایان تنش آبی تلقی شود چرا که تداوم خشکسالیهای سالهای گذشته، افت منابع زیرزمینی و افزایش نیاز آبی بخش کشاورزی همچنان منابع استان را تحت فشار قرار داده است.
بر این اساس، توسعه شبکههای آبیاری مدرن، تغییر الگوی کشت، استفاده از محصولات با نیاز آبی کمتر، کاهش تلفات انتقال و توزیع، بازچرخانی آب در بخش صنعت و مدیریت برداشت از منابع زیرزمینی باید در کنار طرحهای سدسازی و انتقال آب دنبال شود.
در واقع، سد عمارت برای شمال استان، خداآفرین برای دشت مغان، سبلان برای مشگینشهر و یامچی برای مرکز استان تنها مخازن ذخیره آب نیستند، بلکه بخشی از یک زنجیره بزرگ مدیریت منابع آب به شمار میروند؛ زنجیرهای که موفقیت آن به نحوه مصرف آب در پاییندست و میزان مشارکت کشاورزان و دستگاههای اجرایی وابسته است.
عبور از کمآبی با اجرای طرحهای آبی
مسعود امامی یگانه، استاندار اردبیل با اشاره به اهمیت مدیریت منابع آب در استان گفت: تأمین آب آشامیدنی، کشاورزی و صنعت از اولویتهای اساسی مدیریت استان است و برای عبور از شرایط کمآبی باید همزمان با اجرای طرحهای تأمین آب، مدیریت مصرف نیز مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی افزود: تکمیل مجتمعهای آبرسانی، توسعه شبکههای انتقال و توزیع آب و استفاده از ظرفیت سدهای استان میتواند بخش مهمی از مشکلات موجود را برطرف کند و در همین راستا طرحهای مختلفی برای تامین آب آشامیدنی و کشاورزی در نقاط مختلف استان در حال اجراست.
استاندار اردبیل با اشاره به طرح آبرسانی از سد عمارت به شهرهای شمال استان اظهار کرد: مجوز ماده ۲۳ این طرح برای تأمین آب ۱۱ شهر و ۶۸۳ روستا در شهرستانهای گرمی، انگوت، اصلاندوز، پارسآباد و بیلهسوار دریافت شده و این طرح میتواند زمینه تأمین آب پایدار برای بیش از ۴۰۴ هزار نفر را فراهم کند.
امامی یگانه همچنین تکمیل شبکههای آبیاری و زهکشی را از الزامات توسعه کشاورزی استان دانست و گفت: توسعه کشاورزی باید متناسب با ظرفیت منابع آبی انجام شود و در کنار افزایش بهرهوری، استفاده از روشهای نوین آبیاری و اصلاح الگوی مصرف آب در بخش کشاورزی باید با جدیت دنبال شود.
آبیاری ۴۰ هزار هکتار از اراضی استان اردبیل
بهروز محمدی، مدیرعامل شرکت آب منطقهای اردبیل نیز با اشاره به برنامههای این شرکت برای توسعه منابع آب اظهار کرد: عملیات تأمین آب برای حدود ۴۰ هزار هکتار از شبکههای کشاورزی استان در قالب طرحهای خداآفرین، سبلان، گیوی و عمارت در حال انجام است که از این میزان، حدود ۳۶ هزار و ۷۰۰ هکتار مربوط به شبکه خداآفرین است.
وی افزود: تکمیل شبکههای آبیاری و زهکشی با هدف افزایش بهرهوری آب، کاهش هدررفت و ایجاد ارزش افزوده بیشتر در بخش کشاورزی دنبال میشود و تلاش می کنیم منابع آب موجود با بهرهوری بیشتری در اختیار بهرهبرداران قرار گیرد.
محمدی ادامه داد: یکی از برنامههای مهم شرکت آب منطقهای، استفاده از ظرفیت سد عمارت برای تامین آب مناطق شمالی استان است که برای آبرسانی به ۱۱ شهر و ۶۸۳ روستا، تأمین سالانه ۳۱ میلیون مترمکعب آب پیشبینی شده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای اردبیل تاکید کرد: مدیریت منابع آب تنها به ساخت سد و انتقال آب محدود نمیشود، بلکه باید در کنار توسعه زیرساختها، کاهش مصرف، جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز، افزایش بهرهوری شبکههای آبیاری و مشارکت جدی کشاورزان نیز دنبال شود.
مصرف بیش از ۹۰ درصد آب اردبیل در بخش کشاورزی
حمید فضایلی، معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای اردبیل با اشاره به ساختار مصرف آب در استان گفت: بیش از ۹۰ درصد آب استان در بخش کشاورزی مصرف میشود و نشان میدهد که مدیریت مصرف در این بخش مهمترین محور مقابله با تنش آبی است.
وی افزود: هرچند بارندگیهای سال آبی جاری موجب افزایش ذخایر سدهای استان شده است، اما این افزایش نباید موجب افزایش برداشت و توسعه بیضابطه سطح زیرکشت شود بلکه باید از منابع موجود با برنامهریزی دقیق و بهرهوری بیشتر استفاده کرد.
فضایلی با اشاره به وضعیت سدهای استان گفت: در تیرماه امسال ذخیره سدهای استان به ۲۶۲ میلیون مترمکعب رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۲ درصد افزایش داشت و ورودی سدها نیز هشت درصد افزایش یافته بود. همچنین در آن مقطع حجم ذخیره سد یامچی ۳۶ میلیون مترمکعب اعلام شد.
وی ادامه داد: اجرای الگوی کشت متناسب با منابع آبی، توسعه آبیاری نوین، جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز، کنترل مصرف آب در شبکههای کشاورزی و افزایش مشارکت بهرهبرداران از مهمترین راهکارهای مقابله با کمآبی است.
به گزارش ایرنا، بر اساس آمارهای موجود، استان اردبیل از نظر بارندگی در مقایسه با استانهای شمالغرب کشور یعنی آذربایجانشرقی، آذربایجانغربی و زنجان که به لحاظ اقلیمی در شرایط به نسبت مشابهی قرار دارند، در جایگاه چهارم قرار دارد.
تاکنون ۱۰ سد مخزنی بزرگ و ۴۲ سد مخزنی کوچک با ۵۷۵ میلیون مترمکعب گنجایش برای مهار آبهای سطحی در مناطق مختلف استان اردبیل احداث شده است.
